Sieci edukacyjne

Gdybym miał dzisiaj wskazać na edukacyjną koncepcję z przeszłości, która wydaje mi się najbardziej adekwatna... to jednak wróciłbym do Ivana llicha. Do jego wizji sieci - wzajemnie uczących się, wymieniających się informacjami, konstruujących nowe rozwiązania. Ich działanie opierałoby się na metodach peer learning (wzajemnym udostępnianiu sobie danych, barterze umiejętności).

W takim ujęciu miejsce szkoły zajęłaby przestrzeń co-workingowa, gdzie grupy mieszane wiekowo, zainteresowane określoną tematyką wspólnie pracowałyby nad projektami, mającymi realne przełożenie na rzeczywistość.

Zamiast szkoły zajmującej się cudzymi problemami (rozwiązywaniem zadań wyznaczonych odgórnie) - kooperatywa, która jest nierozdzielna od świata, który ją otacza. Która jest otaczającym światem.

Tomasz Tokarz

Tonący

W przypadku tonących najbardziej przerażające jest to, że idą na dno prawie niezauważalnie. Na filmach widzimy gwałtowne machanie rękami, głośne krzyki, wyraziste wołanie o ratunek. W rzeczywistości nie ma za wiele takich sygnałów.

Najczęściej toniemy po cichu. Nie ma jednoznacznych, spektakularnych sygnałów - poza pustym, szklanym spojrzeniem. Tonący jest spanikowany, przerażony, sparaliżowany strachem. Wykonuje nieskoordynowane ruchy, usiłując płynąć w różnych kierunkach - jednak na próżno, bo nogi odmawiają posłuszeństwa. Nie potrafi także kontrolować ruchów rak - nie złapie rzuconego koła ratunkowego.

Bardzo trudno zauważyć tonącego, nawet jeżeli znajduje się on tuż obok nas. Czasem ginie na naszych oczach, a my nie zdajemy sobie z tego sprawy. Trzeba dużej wprawy, by dostrzec, że potrzebuje pomocy. Trzeba wiedzieć, na co patrzeć...

Tomasz Tokarz

Toksyczna relacja

Toksyczna relacja powstaje wtedy, kiedy traktujemy drugą osobę, jako narzędzie do zaspokojenia naszych mniej lub bardziej nieuświadomionych potrzeb. Ponieważ nie jest ona w stanie odpowiedzieć na nasze oczekiwania (w końcu sami do końca nie wiemy, o co nam chodzi) - narasta żal, frustracja, rozczarowanie. Kluczem do wyjścia z tego emocjonalnego uścisku jest rozpoznanie, czego tak naprawdę od niej chcemy - jakie nasze dziury ma wypełnić, jakie deficyty uzupełnić, jakie rany zaleczyć, tęsknotę za kim ma ukoić. To bywa bardzo oczyszczające.

Tomasz Tokarz

Na warsztacie

Na warsztacie z obszaru rozwoju osobistego rzadko dostaniemy gotowe rozwiązania, dobre rady, skrojone bezpośrednio pod nas. Myślę że największą wartością takich spotkań jest możliwość opowiedzenia o własnych trudnościach, dylematach, rozterkach. Oraz, co jeszcze cenniejsze, wysłuchania opowieści innych osób, które zmagają z podobnymi wyzwaniami. Dzięki temu orientujemy się, że nie jesteśmy sami w poczuciu zadziwienia, czasem bezradności, wobec chaosu, który nas otacza.

Tomasz Tokarz

A za ile to jest punktów?

"A ile za to jest punktów?". Z takim pytaniem spotykam się coraz częściej. Szczególnie ze strony doktorantów i młodych pracowników naukowych. "Ile jest punktów za artykuł, za wystąpienie na konferencji, za sam udział w seminarium? A za wyjazd tez są punkty? A za tekst popularnonaukowy? A jak przyjdę na warsztat to też będę z tego mieć punkty?". Organizatorzy wyprzedzają pytania - dostrzegłem kilka zapowiedzi konferencji z informacją: "udział w konferencji gwarantuje 5/10/15 punktów". Jeśli chodzi o czasopisma jest już tak od dawna.

Szacowania, przeliczenia, kalkulacje. Wskaźniki i algorytmy. Co się opłaca, a co nie. Mam wrażenie, że coraz rzadziej dyskutujemy, coraz rzadziej ścieramy się konfrontując nowatorskie i kontrowersyjne tezy, coraz rzadziej tworzymy oryginalne rozwiązania (konceptualne czy wdrożeniowe) - coraz częściej obliczamy punkty i piszemy pod zewnętrzne standardy, by się dopasować i zgarnąć odpowiednią pulę. Motywacja zewnętrza (instrumentalna) określa nasze działania...

Tomasz Tokarz

Exempla trahunt

Czytam ostatnio dużo o potrzebie odbudowy szacunku do nauczycieli. Myślę, że gdyby uczniów otaczali ludzie naprawdę zadowoleni z życia, radośni i spełnieni, ludzie po których widać, że naprawdę czerpią satysfakcję z nauczania/uczenia - to tego szacunku nie trzeba byłoby sztucznie konstruować - pojawiałby się automatycznie.

Młodym imponują ci, którzy odnieśli sukces - a jego miarą jest autentyczne poczucie zadowolenia z miejsca, w którym jesteśmy i rzeczy, jakie robimy.

Pisząc dosadnie: nie podoba Ci się w szkole to próbuj ją zmieniać albo odejdź z niej. Nie zarażaj swoją frustracją uczniów

Tomasz Tokarz

Nie sądźmy...

Relacje międzyludzkie są tak złożone, tak wielowarstwowe, zbudowane z tak delikatnej materii, że próby streszczenia ich przez osobę z zewnątrz w krótkiej, jednoznacznej ocenie są zwyczajnie jałowe. Docierają do nas tylko strzępy informacji, odpryski danych, fragmenty mozaiki. Ot paprochy.

Co więcej - zostają one przefiltrowane z jednej strony przez mechanizmy obronne nadawcy, z drugiej - przez nasze osobiste doświadczenia. Narzucamy na nie nasze filtry, modele interpretacji, projekcje.

Cóż tak naprawdę wiemy o ludzkich intencjach, dylematach, rozterkach, o emocjach, które przeżywali. Czy da się je precyzyjnie wyrazić i poddać suchej analizie? Czy da się opracować obiektywne kryteria ich oceny? Czy sami chcielibyśmy być osądzani na ich podstawie?

Tomasz Tokarz