środa, 3 maja 2017

Bądź mężczyzną

"Bądź mężczyzną" - ilu z nas słyszało taki komunikat. Kryje się za nim zazwyczaj przesłanie: "nie płacz", "nie okazuj strachu", "nie mów o tym, co Cię boli", "nie pokazuj słabości", "nie przyznawaj się, że się wahasz". Innymi słowy: Graj rolę twardego cwaniaka. Załóż maskę zimnego obserwatora. Bądź jak kamień.

Problem w tym, że to nie działa. Bo kamuflowane i ukrywane emocje nie znikną. Przykrywane wątpliwości, lęki, rozterki nie wyparują. Nieważne ile tapety położysz na twarz.
Małego chłopca, poranionego, przestraszonego, skrzywdzonego - który jest w większości z nas - można ustawić do kąta i zakryć kotarą. Tylko po co? Myślicie, że go nie widać?

Niczego nie zmienimy udając kogoś innego niż jesteśmy. Warto zatem komunikatowi "bądź mężczyzną", nadać znaczenie następujące: "przestań uciekać przed sobą", "miej odwagę zmierzyć się ze swoimi emocjami", "nie wstydź się ich", "znajdź siłę by je rozpoznać", "wykorzystaj je - by stać się lepszym człowiekiem, dla innych a przede wszystkim - dla samego siebie".

Tomasz Tokarz

Kiedy przejdziesz przez próg...

Kiedy zdecydujesz sie już przekroczyć edukacyjny próg i kiedy wejdziesz w nowy świat, okazuje się on bardzo spójny i sensowny. Trudność polega na tym, że jest on harmonijny w ramach własnego paradygmatu. Z perspektywy innych - pozostaje niezrozumiały.

Bardzo ciężko jest przekonać ludzi stojących po drugiej stronie, że nowe rozwiązania się sprawdzają. Domagają się dowodów, wyników badań, empirycznych potwierdzeń efektywności. To jednak tak nie działa.

Innowacyjnego modelu nie da się go uzasadnić za pomocą instrumentów badawczych, do których przywykliśmy. Nie podporządkowuje się kryteriom analitycznym, skonstruowanym pod inny system. To jak mówienie innymi językami.

Co więcej, racjonalizowanie nowego za pomocą starych kategorii wydaje się fałszerstwem. To sprzedawanie ludziom oferty, na którą nie są gotowi. Przyniesie nieuchronne rozczarowanie.
Jedynie co pozostaje, to zaryzykować i przejść przez mur, by przekonać się samemu, jak jest po drugiej stronie. To jednak wymaga dużo odwagi i siły. A przede wszystkim wiary i zaufania... przede wszystkim do samego/samej siebie

Tomasz Tokarz

Brak zaufania

Gdybym miał podać jeden czynnik blokujący sensowne zmiany w obszarze edukacji to byłby nim... brak zaufania. Powszechny, dojmujący, paraliżujący brak wzajemnego zaufania. Między władzą a obywatelami, rodzicami i dziećmi, dyrektorami i nauczycielami... A gdy ludzie sobie nie ufają, opierają relacje na władzy, manipulacji i strachu.

Tomasz Tokarz

Dekalog nauczyciela

1. Pamiętaj, że szkoła jest dla ucznia – nie uczeń dla szkoły
2. Uczeń jest człowiekiem – traktuj go jak autonomiczną osobę, nie materiał do obróbki 
3. Nie oceniaj zbyt ochoczo – bo sam oceniony będziesz. 
4. Bądź wyrozumiały. Każdy ma prawo do błędów – to naturalne elementy procesu uczenia się
5. Nie traktuj szkoły jako narzędzia kompensacji marzeń o władzy – od tego są gry strategiczne 
6. Motywuj postawą, wiedzą i zaangażowaniem – nie karami i nagrodami. 
7. Każdy uczeń jest inny. Doceniaj autorskie, kreatywne rozwiązania
8. Buduj poczucie bezpieczeństwa, nie zagrożenia – strach nie sprzyja efektywnemu uczeniu się
9. Skup się na mocnych stronach uczniów – nie na ich deficytach. 
10. Pokaż uczniom, że ich lubisz i szanujesz. Jeśli ich nie lubisz, ani nie szanujesz – poszukaj sobie innej pracy

Tomasz Tokarz



Refleksyjni

Refleksyjni ludzie noszą w sobie smutek 
Przebija się przez oczy
Pomimo uśmiechu
Czuć od nich melancholią..
Jakby wciągała ich własna głębia
Jakby tonęli we własnym wnętrznu
Jakby dusiła ich własna otwartość

Tomasz Tokarz

Informacja zwrotna

Czym się różni sensowna informacja zwrotna od oceny?
- przekazywana jest na życzenie odbiorcy
- dotyczy konkretnych działań (opinia typu: "było super" nic nie mówi)
- oparta jest na bezpośrednio zaobserwowanych zdarzeniach
- nie zawiera wartościowania (nie mówimy czy było dobrze czy źle, tylko które elementy nam odpowiadały)
- formułowana jest w formie komunikatu "ja" 
- traktowana jest jako zapis subiektywnego odbioru sytuacji przez nadawcę
- traktowana jest jako informacja, którą adresat może przyjąć lub nie

Staram się, by udzielana przeze mnie IZ składała się z trzech elementów:
a) Co mi się podobało, które elementy (warsztatu, wykładu, prezentacji itd.) odpowiedziały na moje potrzeby
b) Czego mi zabrakło, czego z mojej perspektywy powinno być więcej
c) Co najważniejszego wynoszę z tego spotkania

O taką IZ proszę także uczestników moich warsztatów czy zajęć. 
I sam decyduję, czy ją przyjmę czy odrzucę.
Taki sposób komunikacji eliminuje z procesu uczenia się aspekt władzy. Edukacja staje się wymianą dwóch podmiotów.

Tomasz Tokarz

sobota, 29 kwietnia 2017

Metoda ośrodków

Poszukując alternatyw dla systemu klasowo-lekcyjnego warto zwrócić uwagę na model organizacji uczenia się charakterystyczny dla metody ośrodków. Jej prekurosorem był belgijski lekarz, Ovide Declory. Zamiast przedmiotów wprowadził on dzienne ośrodki pracy, zorganizowane wokół określonego zagadnienia (składają się one następnie na ośrodki tygodniowe, a te na semestralne).

Dzienny ośrodek pracy podzielony jest na 5 etapów:
- Zajęcia wstępne (przygotowanie dziecka do dnia pracy, wytworzenie zainteresowania tematem, rozbudzenie aktywności)
- Zajęcia obserwacyjne (samodzielne zbieranie przez uczniów informacji poprzez eksplorację środowiska przyrodniczo-społecznego)
- Zajęcia kojarzeniowe (przetwarzanie uzyskanych informacji, weryfikowanie ich i systematyzowanie - pod kierunkiem nauczyciela)
- Zajęcia ekspresyjne (twórcze wyrażanie się uczniów - w wybranej przez nich formie, wykorzystujące zdobytą wiedzę)
- Zajęcia końcowe (podsumowanie pracy w danym dniu, zebranie wniosków, udzielenie informacji zwrotnej, uporządkowanie miejsca pracy)

Taki proces uczenia przypomina postępowanie człowieka w życiu: obserwacja - przetwarzanie danych - wykorzystywanie ich w twórczym działaniu. Wydaje się dużo bardziej naturalny niż obecny.

Tomasz Tokarz