piątek, 30 września 2016

Wołyń

Czekam na "Wołyń". W napięciu i stresie. Jeśli wierzyć pierwszym recenzjom powstał film wybitny. O najbardziej przerażającym wydarzeniu, które miało miejsce na Kresach w czasie II wojny światowej. Zapomnianym nieco. Przytłumionym przez Katyń.

Oczywiście wszystkie porównania w takim przypadku są jałowe. Niemniej, mnie osobiście Wołyń szokował zawsze dużo bardziej. Zbrodnia katyńska była biurokratyczna, zimna, metodyczna. Wykonana przez maszynę totalitarnego państwa. Jednym strzałem w tył głowy przez funkcjonariuszy NKWD. Bez emocji. Skierowana wobec realnych przeciwników systemu.

Tymczasem Wołyń... To rzeź na sąsiadach, krewnych, bliskich. Na ludziach, którzy żyli razem od setek lat. Niewyobrażalnie wręcz brutalna. Przeszywająca w szaleństwie. Dokonana w budzącym grozę porwaniu emocjonalnym. Jakby nagle obudziły się demony w zwykłych ludziach. Prostych chłopach. Cepami, toporami, piłami, siekierami, młotami do uboju bydła, nożami - tym, co było pod ręką. Pod wpływem absurdalnych, etnocentrycznych haseł. Na kobietach, mężczyznach, dzieciach - bez różnicy. 100 tys. ludzi wyrżniętych, zakłutych, uduszonych, spalonych czy zasypanych żywcem... Ludzi, których oprawcy znali, z którymi rozmawiali, pili, bawili się, czasem nawet kochali... Eskalacja skrywanej nienawiści.

Piekło jest w nas... Jest też niebo. Wybieramy każdego dnia...

Tomasz Tokarz

Uczenie przez działanie

Nie da się nauczyć dziecka chodzić przez opowiadanie mu, jak należy stawiać kroki. Ani nauczyć mówić przez pokazywanie obrazków ilustrujących prawidłowe mówienie.

Tak samo nie można wprowadzić młodych ludzi do świata demokracji i dialogu przez wykłady o tym, jak pożądanymi wartościami są demokracja i dialog. Ani rozwijać umiejętności podejmowania decyzji przez robienie kartkówek z wiedzy o procedurach głosowania i odpytywanie z modeli partycypacji.

Tomasz Tokarz

Jak uczą się dzieci

Wielokrotnie spotykam się z określeniem: "specyfika uczenia się osób dorosłych". Szczerze to nie dostrzegam jakichś fundamentalnych różnic między sposobami uczenia się dziecka i dorosłego. Obie grupy uczą się najefektywniej przez działanie, kiedy rozumieją, po co się uczą (postrzegają informacje i umiejętności jako przydatne), kiedy proces kształcenia odbywa się w przyjaznej i radosnej atmosferze, pod kierownictwem (czy facylitacją) osób, które budzą zaufanie i dają poczucie bezpieczeństwa. Reszta jest kwestią indywidualnych preferencji.

Dlatego apel do dorosłych - zastanówcie się dobrze - jak sami chcielibyście się uczyć, czego, w jakich warunkach, w jaki sposób, a potem idźcie i twórzcie dla dzieci takie szkoły, do których sami chcielibyście chodzić.

Tomasz Tokarz

czwartek, 29 września 2016

Mity

Mity to pewne przeświadczenia, charakterystyczne dla danej zbiorowości, które uzyskały (w sposób spontaniczny lub intencjonalny) status niepodważalnych prawd, aksjomatów. 

Dla mitów charakterystyczne są trzy cechy:
a) są nieweryfikowalne (nie jest możliwe stwierdzenie ich adekwatności) lub nieweryfikowane (teoretycznie jest możliwe, ale zbiorowość nie jest zainteresowana ich sprawdzaniem);
b) są mocno utrwalone i unieruchomione, niepoddawane krytyce, niejako zsakralizowane (kluczowa jest wiara w nie); 
c) bardzo mocno wpływają na zbiorowość (na jej sposób myślenia, funkcjonowania, na typowe dla mniej obrzędy czy rytuały).

Spełniają one trzy podstawowe funkcje 
a) poznawczą – służą tłumaczeniu rzeczywistości, czynieniu ją zrozumiałą, dostarczają sposobów rozumienia i interpretowania świata
b) psychologiczną – dają jednostkom tworzącym zbiorowość poczucie bezpieczeństwa 
c) społeczną – identyfikacyjno-integracyjną, uzasadniają istnienie zbiorowości i ją spajają, budują tożsamość wewnętrzną i zewnętrzną.

Każda zbiorowość (kultura) tworzy mity. Są jednak takie, które mają do tego większe tendencje. Tworzeniu mitów sprzyja poczucie osaczenia i niezrozumienia, a konsekwencji - zagrożenia. Proces ten ma wówczas charakter reakcji obronnej, służącej przetrwaniu w nieprzyjaznym otoczeniu. Mity powstają także w sytuacji, kiedy brakuje rzetelnej danych służących podparciu przekonań charakterystycznych dla zbiorowości. Budowanie mitów staje się wówczas jedynym rozwiązaniem deficytu wiedzy. Wypełniają istniejącą lukę. 

cdn...

Tomasz Tokarz

niedziela, 18 września 2016

Odwaga serca

W języku francuskim (a także angielskim) słowo odwaga (courage) pochodzi od słowa serce (coeur). Nieprzypadkowo. Odwaga to przecież nic innego jak gotowość do działania zgodnego z najgłębszymi uczuciami. Wbrew paraliżującym przekonaniom, lękom, wstydom. To zdolność do otwartego mówienia o emocjach i pragnieniach. Do dzielenia się swoją historią z innymi. To wreszcie umiejętność podjęcia największego ryzyka - ryzyka bycia sobą.

Tomasz Tokarz

Dzieci a demokracja


Akt 1 - rozmowa z dziećmi (7-11 lat) w wolnej szkole
D: Tomek - będziesz chodził na zebrania?
Ja: A powinienem?
D: Nie musisz, ale jak będziesz chodził to możesz decydować o różnych rzeczach.
Ja: A jak nie pójdę to możecie coś przegłosować na co się nie zgodzę?
D: To możliwe.
Ja: Np. że muszę pomalować głowę na zielono?
D: Nie! Takich rzeczy nie możemy przegłosować.
Ja: Dlaczego?
D: Bo to narusza Twoje prawa. Nie możemy Ci narzucić niczego, co dotyczy tego, jak masz wyglądać...Każdy ma swoje osobiste prawa, nad którymi się nie głosuje.

Akt 2: lektura komentarzy na forach
"Rząd wygrał wybory i ma prawo robić co chce",
"Większość wybrała i rządzi - na tym polega demokracja",
"Jak chcecie mieć coś do powiedzenia, to wygrajcie w przyszłych wyborach",
"Nie podoba się demokratycznie wybrany rząd to wyp...laj"

Akt 3: lektura komentarzy na forach 2 (o demokracji w szkole)
"Aberracją jest pozwolenie, by dzieci decydowały o sobie",
"One nie mają pojęcia co jest dla nich dobre a co złe",
"Dzieci nie rozumieją czym jest rządzenie sobą - nie pozwalajmy na anarchię"...,

Tomasz Tokarz

Po co klaps?


Czy jakiś zwolennik klapsów mógłby mi wyjaśnić sens tej procedury?
Co daje klaps? Czy chodzi o zadanie bólu? Ale po co? W jaki sposób rozwija nas ból niezwiązany bezpośrednio z czynem za który jest zadawany?
A może to tylko zwykły komunikat? Ale jaki przekaz się za nim kryje? Chodzi o manifestację niezadowolenia? O pokaz dominacji? 
Przeczytałem dziś, że jest wyrazem miłości rodzica - ale nie łapię: w jaki sposób klaps wyraża miłość? Jest przejawem troski? Akceptacji? Szacunku?
Jaka jest edukacyjna wartość klapsa? 
Jaki ma pozytywny wpływ ma na młodego człowieka? 
Pytam raczej poważnie...

Tomasz Tokarz